MİMAR SİNAN IN DEHALARI
Mimar Sinan'in Selimiye Camii'nin kubbesini o genislige oturtmak için 13
bilinmeyenli bir denklemi matematigin bilinen 4 ana isleminden farkli
besinci bir islem bularak cozdugu soylenir.
Ayrica minarelerin serefelerine cikanlarin yolda birbirlerini gormemeleri
ise buyuk bir bir dehanin urunudur. Almanlar ayni sistemi meclislerinin
onundeki dev kurede kullanmislar. Mimar Sinan bu sistemi 2 metre capindaki
minarelere yuzyillar once monte edebilecek bir dehadir.
Almanlarin "dehasi" ise, o cirkin metal yiginina Selimiye'den fazla turist
cekebilmelerindedir!!!
***
Bir gun Selimiye Camii'ne girenler, kubbenin altinda bir Japon'un ayaklarini
kibleye dogru uzatmis sirtustu yattigini gormusler. Tabii hemen Japonu,
"Burasi kutsal bir yer. Bu sekilde yatmak bizim inanclarimiza gore
saygisizliktir. Lutfen oturun veya ayakta durun" diyerek uyarmislar. Ancak,
Japon trans vaziyetteymis, gozlerini kubbeden ayirmadan soyle sayikliyormus:
"Bu imkansiz. Ben yillarin muhendisiyim. Bu kubbe var olamaz. Hayal
goruyorum. Bu kubbenin orada o sekilde durmasi fizik ve matematik
kurallarina aykiri. Bu imkansiz, orada hicbir sey yok, orada hicbir sey
yok..."
***
Selimiye camisisinin zemini gevsek toprakmis. Bu nedenle minarelerinin yakin
zamanda yikilacagi farkedilmis. Uluslararasi bir grup bilim adami
toplanmislar. Nasil kurtaririz bu tarihi minareleri diye kafa kafaya
vermisler. Sonucta en son teknoloji olan metal kelepcelerle minarelerin
temellerini sabitlemenin en iyi cozum olduguna karar vermisler. Minarelerin
temellerini acinca, koymayi dusundukleri kelepcelerin aynisiyla
karsilasmislar. Mimar Sinan bilmem kaç yüzyil once ayni seyi dusunmus
megerse...
***
1950-60 arasi bir tarihte insaat muhendisi, mimar ve jeofizikçilerden
olusan bir Japon heyeti Turkiye'ye gelmis. Heyet Imar ve Iskan
Bakanligi'ndan izin alarak ulkemizdeki tarihi yapilari incelemeye baslamis.
Ayasofyayi, Yerebatan Sarnicini filan gezdikten sonra sira Sinan'in
kalfalik eseri Suleymaniye Camii'yle Sinan'in ogrencisi Mimar Davut Aga'nin
eseri Sultanahmet Camii'ne gelmis. Japonlar bu camiler uzerinde gunlerce
inceleme yapmislar. Her geçen gun saskinliklari daha da artiyormus. Cunku
Japonlar daha ilk incelemede camilerin gevsek bir zemin uzerine insa
edildigini anlamislar. Ama bunca yil, bu camilerde bir catlak dahi
olmamasina akil sir erdirememisler. Bunun uzerine Türkiye programinin
gerisini tamamen bu konuya ayirmislar.
Arastirmalarinin sonucunda herhangi bir sarsinti sirasinda bu iki caminin
sabitlenmedigini, aksine yerinde oynayarak yikilmaktan kurtulabildigi
ortaya çikmis. Minareleri incelediklerinde ise dumurlari ikiye katlanmis.
Minarelerin cok daha gelismis bir rayli sistem mekanizmasi uzerine
oturtuldugunu ve her yone yaklasik 5 derece yatabildigini gormusler.
Daha derin arastirma yapmak için Edirne'ye, Sinan'in ustalik eseri Selimiye
Camii'ne gitmisler. Ordaki olaganustu sistemleri gorunce iyice dumur
olmuslar. Selimiye'nin tüm sirlarini aylarini harcayarak cozmüsler.
Japonya'ya donduklerinde ise Sinan'in sirlarini uygulamaya sokarak
sehirlerini Sinan'in kullandigi sistemlerle kurup muazzam gokdelenler
dikmisler.
Yani su an gelismis ulkelerin gokdelen yapiminda kullanildiklari cogu
sistem, yuzyillar önce Sinan'in gelistirdigi mekanizmalarmis.
***
Tac Mahalin mimari Mehmet Efendi mimar Sinanin ogrencisidir.
Noksanını Görüp Anlayan Kimse,Kendisini Kemâle erdirmek için Gayret Eder.
Kendisinin Kemâlini İddia Eden,Celal Sahibi Hakk'a Yakınlığa Layık Olamaz.
Mevlâna
|