Forum | GYKFRM.CoM

1K – Birinci Kuşak – 1G olarak da bilinir. İlk analog mobil telefon kuşağının kısaltması. Kökeni 19. yy’a kadar giden ilk kuşak sistemlerden bazıları halen ABD’de kullanımda.

2K – İkinci Kuşak – 2G olarak da bilinir. İkinci kuşak mobil iletişim teknolojilerine verilen kısaltma. Dünyanın farklı yerlerinde farklı sistemler içermesine karşın ikinci kuşağa dahil olan GSM global anlamda hakim durumda.

2.5K – GSM ikinci faz - 2.5G olarak da bilinir. GSM’in HSCSD ve GPRS’i kapsayan geliştirilmiş versiyonu.

3K - Üçüncü kuşak mobil iletişim teknolojilerine verilen kısaltma. Bu kuşağa ait cihaz ve ağlar IMT-2000 adıyla anılan bir standartı kullanıyor. UMTS bu ailenin en bilinen üyesi.

3GPP – 3rd Generation Partnership Project. 3üncü Kuşak Ortaklık Projesi. Üretici firmalar ve organizasyonlar tarafından spesifikasyon geliştirilmesi ve gelecek UMTS spesifikasyonlarının kurumsal olarak gerçekleştirilmesi amacını taşıyan ortaklık.

ADSL – Asymemmetric Digital Subscriber Line – Asimetrik Dijital Abone Hattı. Bakır telefon hatları üzerinden asimetrik iletim metoduyla yüksek hızlı veri transferine imkan sağlayan teknoloji.

Ağ Geçidi – Farklı ağlar arasındaki geçiş noktası. Geleceğin UMTS ağlarında mevcut sabit telefon ağları ve GSM’ler için geçi noktaları bulunacak.

AMPS – Advanced Mobile Phone System – Gelişmiş Mobil Telefon Sistemi. Bir analog mobil telefon standartı. ABD, Güney Amerika’nın büyük bir bölümü ve Güney Pasifik’te halen kullanılan bu standart Avrupa mobil telefon standartlarıyla uyumsuz.

ANSI – American National Standarts Institute – Amerikan Ulusal Standartlar Enstitüsü. Mobil iletişimin standardizasyonu konusunda çalışan panel. Standartların geliştirilmesi ve yayınlanmasından sorumlu olan ANSI, 1,000’in üzerinde şirket ve kuruluş tarafından destekleniyor.

ATMA – Asychronus Transfer Mode – Asenkron Transfer Modu. Veri için paket bazlı ve switch’leme teknolojisi. Sabit ağlar geliştirilmiş olan ATM, günümüzde kablosuz veri iletiminde kullanılıyor.

Air Interface – Bakınız Hava Arayüzü

b/s – Bits per second. Saniye başına Bit miktarı. Veri iletiminde kullanılan ölçü birimi. Bilgi teknolojilerinde en küçük veri birimine “bit” adı verilir. Bir Byte’ı oluşturan Bit sayısı 8’dir. Dosya boyutları genelde Byte (kilobyte, megabyte) değerleri olarak verilir. Veri iletiminde hız saniyede transfer edilen bit miktarı ile ölçülür.

Backup : Yedekleme. Ekipmanın bozulması durumu düşünülerek dosyaların veya veritabanının başka bir yere kopyalanması işlemi.

Bandwidth – Bakınız Bantgenişliği

Bantgenişliği – Bir transmisyon kanalının kapasitesini ifade eden terim. Bir frekansın bandının genişliği gibi.

Barcode : Barkod. Belirli bir ürünü, şahsı veya yeri temsil edecek şekilde çizgi ve boşluklardan oluşturulmuş görüntü. Kod, sayıları ve diğer işaretleri göstermek için dikey çubuk ve boşluk dizilerini kullanır. Kodları okumak için bir barkod okuyucu kullanılır.

Baseband : Temel bant. Tek taşıyıcı frekansın kullanıldığı klasik bir ağ teknolojisi. Ethernet buna iyi bir örnektir. Buna 'Narrowband' da denir. Karşıtı 'broadband'dir.


Baz İstasyonu – Bir mobil telefon sisteminde yer alan radyo istasyonu.

BIOS (Basic Input/Output System) : Bilgisayar açıldıktan sonra sistemin çalışmaya başlaması için işlemci tarafından kullanılan program. Bilgisayarın işletim sistemi ile sabit disk, klavye ve mouse gibi cihazlar arasındaki veri akışını yönetir.

Binary : Bilgisayarların verileri gösterirken kullandıkları ikili sayı sistemi. Sadece 0 ve 1 sayılarını içerir.

Bitmap : Bir görüntü alanını ve her bir pikselin rengini belirler. GIF ve JPEG, bitmap içeren grafik görüntü dosya tipine iyi birer örnektir.

Bluetooth – Bakınız Mavidiş

Broadband – Bakınız Genişbant

Browser : Web'de yayınlanan bilgiyi aramak için kullanılan bir yazılım paketi; en çok kullanılanları Microsoft Internet Explorer ve Netscape'dir.

Bug : Hata. Bilgisayar teknolojisinde, bir programdaki kodlama hatasını gösterir.


CAD (Computer Aided Design) : Mimarlar, mühendisler, tasarımcılar, sanatçılar ve teknik çizimle uğraşan kişiler tarafından kullanılan bir yazılım tipi. CAD yazılımları iki veya üç boyutlu modeller yaratmak için de kullanılabilir.

Call center : Çağrı merkezi. Müşterilerden gelen çağrılarla birlikte diğer çağrıların da bilgisayar otomasyonu yardımıyla yönetildiği merkez.

CDMA – Code Division Multiple Access – Kod Bölümlü Çoklu Erişim. Kuzey Amerika, Kore ve Japonya’da kullanılan ikinci ve üçüncü jenerasyon sistemlerin kullandığı protokol tipi. CDMA, tek bir transmisyon kanalının birden fazla kullanımına açarak bantgenişliğinin daha verimli olarak kullanımını sağlar.

CEPT - Conférence Européenne des Administration des Postes et Telephones – Avrupa’da telekomünikasyon konusunda koordinasyon ve standart belirlemeden sorumlu örgüt.

Çift Bant – İki farklı frekans boyunda sinyal alıp gönderme yapabilen telefonlara verilen spesifikasyon. Çift bantlı aygıtlar 900MHz ve 1800MHz frekanslarında çalışırlar. Üçüncü jenerasyonda yer alan UMTS’ye ait tek bir frekans olduğundan üçüncü jenerasyonda çift bantlı telefonlara gerek olmayacaktır.

Circuit : Devre. 1) Elektronikte, elektrik akımının taşındığı iki veya daha çok nokta arasındaki yol. 2) İletişimde, iki veya daha fazla nokta arasında işaretlerin taşındığı özel yol.

Clock speed : Saat hızı. Bir bilgisayarda, işlemcinin çalışma temposunu ayarlayan bir osilatör tarafından saniyede üretilen darbe sayısı. Genellikle MHz (megahertz veya saniyede milyon darbe) olarak ölçülür.

Cpi (characters per inch) : İnç başına basılan karakter sayısı. Sabit genişlikteki fontlar için kullanılır. Değişken genişlikteki fontlar ortalama bir cpi değerine sahiptir.

Cps (characters per second) : Nokta vuruşlu yazıcıların saniyede bastıkları karakter sayısı.

CRM (Customer Relationship Management) : Müşteri İlişkileri Yönetimi. Kurumların müşteri ilişkilerini düzenli bir şekilde yürütmelerine yardımcı olan yazılım ve metodolojiler için kullanılan terim.

Codec – Coder (Kodlayıcı) ve Decoder (Çözücü) kelimelerinin birleşimiyle meydana gelen bu terim, sinyalleri kodlayıp çözen yazılım veya donanım parçaları için kullanılır.

Coaxial cable : Kablolu TV bağlantılarında, Ethernet veya diğer tipteki yerel alan ağlarında kullanılan kablo.

Cookie : Bir Web sitesinin sabit diskinize yerleştirdiği bilgi. Daha sonra tekrar o siteyi ziyaret ettiğinizde bu bilgi sayesinde sizi hatırlayacaktır.

CTI (Computer telephony integration) : Bilgisayar ve telefon ağlarının bir arada çalışmalarını sağlayan yazılım. Çağrıya özel verileri sağlamak için daha çok çağrı merkezlerinde kullanılır.

D-AMPS – Digital Advanced mobile Phone System – AMPS’in geliştirilerek dijital hale getirilmiş versiyonu. İkinci jenerasyona geçiş için düşünülen bu sistem ABD’de yaygın olarak kullanılmakta.

DAB – Digital Audio Broadcast. Dijital Ses Yayını.

Darbant – Genişbant’ın zıt anlamlısı, küçük bir bantgenişliği ve ufak veri oranlarına sahip tüm transmisyon metodlarına verilen genel ad.

Data Rate – Bakınız Veri Oranı.

Decryption : Başkalarının okumasını engellemek amacıyla şifrelenen bilgilerin tekrar eski formatına dönüştürülmesi.

DCS – Digital Cellular System – Dijital Hücresel Sistem. GSM’in 1800 MHz bandı üzerindeki uyarlaması. Avrupa ve ABD’de kullanılıyor.

DECT – Digital European Cordless Telephone – Dijital Avrupa Telsiz Telefonu. Telsiz telefonlar için Avrupa’ya özel geliştirilmiş bir standart. DECT, telefon ahizesiyle baz istasyonu arasındaki hava arayüzünü tanımlar.

Dedicated line : Özel hat. Bir kullanıcının veya kurumun günün 24 saati kullanımına hazır olan, iki nokta arasındaki iletişim hattı.

Devre Geçişli – Circuit Switched – GSM ve HSCSD gibi 2K ve 2.5K sistemlerde veri gönderim modu. Verinin alıcı ve verici cihazlar arasında sürekli bir hat üzerinden alınıp verilmesine dayanır. Paket bazlı iletim metodunun aksine bağlantı sırasında kullanıcıya sürekli bir kanal tahsis edilmesi gerekir.

Dial-up line : Bir telefon ağını kullanarak anahtarlamalı devre bağlantısı yoluyla kurulmuş iletişim hattı.

DSL – Digital Subscriber Line – Dijital Abone Hattı. DSL ve xDSL telefon hatlarını kullanıldığı tüm genişbant metodları kapsar.

DVB – Digital Video Broadcast. Dijital Video Yayını.

Docking station : Taşınabilir bilgisayarların masaüstü bilgisayar gibi çalışmalarına izin verecek şekilde bağlantılar sağlayan bir donanım parçası. Docking station'lar ağ kartı da içerirler, böylece taşınabilir bilgisayarları ağa bağlarlar.

Dolaşım – Yabancı bir ağ içinde yapılan aramaları tanımlayan terim. Mobil telefon operatörlerinin kullanıcılarına, anlaşmalı oldukları diğer operatörlerin kapsama alanlarında hizmet vermesi. Dolaşımın sadece ülkeler arasında olması gerekmez, yakın gelecekte aynı ülkede GSM ve UMTS ağları içinde de dolaşım uygulaması yapılabilir.

Downlink – Ağdan ya da servis sağlayıcıdan kullanıcıya dönük veri transferine verilen ad. (Tam tersine uplink adı verilir) Asimetrik ve simetrik transmisyon metodlarına göre downlink’in veri oranı farklılık gösterir.

Download : İndirme. Bir dosyanın bir bilgisayardan diğerine iletilmesi. Internet'te bir kullanıcının bir Web sitesinde bulunan bir dosyayı kendi bilgisayarına alması.

Dual Band - Bakınız Çift Bant.

Duplex Ayrım – İki mobil cihaz arasındaki iletişimde yer alan frekansların çift yönlü olarak (Downlink – Uplink) kullanılması. Telefonların Duplex olması aynı anda iki tarafında konuşabilmesine imkan verir. Walkie-talkie tipi telsiz aygıtları yarım-duplex veya simplex’tir.

Duplex Separation – Bakınız Duplex Ayrım.

E-commerce : Elektronik ticaret. Internet üzerinden servis ve mal alım satımı işlemleri.

ECSD – Enhanced Circuit Switched Data – Gelişmiş Devre Geçişli Veri. EDGE teknolojisine dayanan bir GSM ağında GPRS ve HSCSD için geliştirilmiş iletim teknolojisi.

EDGE – Enhanced Data Rates for GSM Evolution – GSM Evrimi için Gelişmiş Veri Oranları. GSM faz2+ ağlar için yüksek hızlı veri transferinin yolunu açan bir spesifikasyon. EDGE getirdiği kodlama metodu sayesinde veri transfer hızı 14,400’den 48,000 bit/saniye’ye çıkmıştır.

EFR – Enhances Full Rate – Gelişmiş Tam Oran. Hücresel sistemlerde ses kalitesini geliştirmeye yarayan bir teknoloji.

EGPRS – Enhanced GPRS – Gelişmiş GPRS. EDGE bazlı ağlarda GPRS’in daha yüksek hızlarda çalışmasını sağlayan veri iletim teknolojisi.

EMS – Enhanced Messaging Service – Geliştirilmiş Mesaj Servisi anlamına gelen, mesajlara resim, animasyon ve ses ekleyerek cep telefonlarını kişiselleştirme teknolojisi.

Encoder : Sayısal ses teknolojisinde, wav ses dosyalarını MP3 dosya formatına dönüştüren program.

Enterprise network : Kurumsal ağ. Bir kurumun ana noktalarını birbirine bağlayan ağ. WAN'dan farkı, kurumun kendi özel bir ağ olmasıdır.

Eşzamanlı - Dijital ses ve videonun İnternet üzerinden iletimini tanımlayan terim. Ses ve video kullanıcıya bir veri akışı halinde sunulur.

EPROM : Silinebilen programlanabilir bellek. Üzerindeki program silinip yeniden yüklenebilir.

ETSI – European Telecommunications Standarts Institute – Avrupa Telekomünikasyon Standartları Enstitüsü. Avrupa’da telekomünikasyon standartlarını belirleyip, gözeten kurum. GSM ve UMTS ağlarında protokol ve iletim metodlarını bu kurum belirliyor.

FAQ (Frequently asked questions) : Sıkça sorulan sorular. Internet'in bir özelliği haline geldi. Internet üzerinde çeşitli konularda sık sorulan sorulara verilen yanıtları içeren pek çok FAQ bölümü bulabilirsiniz.

Fast Ethernet : IEEE 802.3u spesifikasyonuna dayanan Fast Ethernet, 10BaseT Ethernet spesifikasyonuna göre 10 kat fazla hız sağlar. Ayrıca çatı formatı, MAC mekanizmaları ve MTU gibi özellikleri de korur. Teorik olarak çıkış hızı toplam 100 Mbps'i bulur.

Fast Packet Swiching – Hızlı Paket Geçişleme. Yaygınlaşmakta olan paket bazlı bir dijital teknoloji. Bilinen paket bazlı geçişleme metodlarından görüntü, ses ya da veri ayrımı yapmadan tek bir paket olarak kullanabilmesiyle ayrılır.

FDD – Frequency Division Duplex – Frekans Ayrımı Duplex. Radyo kanalında duplex bağlantılara izin veren transmisyon metodu. Uplink ve downlink iki farklı frekans bandında yer alır.

FDMA – Frequency Division Multiple Access – Frekans Ayrımı Çoklu Erişim. TDMA ve CDMA gibi bir iletim kanalının birden çok kullanıcı tarafından paylaşılması. Kullanılabilir frekans bandının farklı kullanıcılara atanmak üzere bölünmesine dayanır.

Fiber optic : cam, plastik kablo veya fiber üzerinde iletişimin ışık darbeleri ile yapılmasını sağlayan teknoloji ve ortam.

File extensions : Dosya ekleri. Bir dosyanın formatını gösteren, dosya isminin devamında yer alan ekler.

File sharing : Dosya paylaşımı. Bilgisayar verilerinin herkes tarafından veya belirli kişiler tarafından paylaşımı. Çoğunlukla ağ üzerinde ayrılan bir alanda toplanan dosyalar kolaylıkla kullanıcılar tarafından paylaşılabilir.

Filter : Filtre. 1) Programlamada, belirli kriterleri karşılaması beklenen giriş ve çıkışları kontrol etmek için kullanılan program. 2) İletişimde belirli tipte işaretlerin geçmesine izin veren cihaz.

FireWire : Apple'ın çeşitli cihazların bilgisayara bağlanabilmesi için geliştirdiği bir standart. 63 kadar cihaz tek bir kablo ile 400 Mbps transfer hızında bilgisayarlara bağlanabiliyor.

Footprint : Bilgi teknolojisinde bir donanım biriminin veya yazılımın kapsadığı alan.

FTP (File Transfer Protocol) : Internet üzerinde dosya alışverişini basitleştiren standart bir Internet protokolu.

Gateway – Bakınız Ağ Geçidi

Gbps : Saniyede 1 milyar bit. Veri iletim ortamının bant genişliği ölçüsü.

Genişbant – Yaygın olarak yüksek hızlı İnternet bağlantılarına verilen ad. Aslında standart ses iletiminde kullanılan 48KHz bağlantıdan daha fazlasına sahip bir kanal için kullanılır.

Global Positioning System : Küresel Konumlandırma Sistemi. Dünya etrafında bir yörünge izleyen 24 uydu yoluyla dünya üzerindeki çok küçük şeylerin bile yerini belirlemeyi mümkün kılan sistem. Doğruluk derecesi 10 ile 100 m arasında bir farkla değişiyor.

GPRS – General Packet Radio Service – Genel Paket Radyo Servisi. 2.5G’nin temelini oluşturan teknoloji. GSM bazlı olan bu servis yüksek hızlı veri iletimine imkan verir. Ayırd edici özelliği paket bazlı bir metod kullanmasıdır.

GPS – Global Positioning System – Küresel Konumlandırma Sistemi. Sivil ve askeri amaçlarla kullanılan uydulara dayalı bir yön bulma sistemi. Bir GPS alıcısı birkaç metrelik bir hassasiyetle yeryüzündeki konumu ve yüksekliği bildirebilir. Gelecekte UMTS terminallerinin bu sistemi kullanarak yön bulma hizmeti ve yer bazlı bilgiler verebileceği varsayılıyor.

Groupware : Farklı yerlerde çalışan insanların bir arada çalışmalarına yardımcı olan programlar. Bu tip yazılımların sağladığı servisler arasında ajanda paylaşımı, bir yazı üzerinde ortak çalışma, e-posta idaresi, paylaşılan veritabanına erişim ve elektronik toplantılar gibi servisler bulunuyor.

GSM – Global System for Mobile Communications – Mobil İletişim için Küresel Sistem. Avrupa’da kullanılan 2G mobil iletişimin en bilinen adı. Önceleri ETSI’nin ‘Groupe Spéciale Mobile’ isimli alt kuruluşunun ismini taşıyan GSM daha sonraları sistemin küresel bir çapa ulaşmasıyla yeni adıyla anılmaya başlandı. 900MHz, 1800MHz ve sadece ABD’de kullanılan 1900MHz’lik frekans boylarına sahip.

GSM Phase 2+ GSM Faz 2+. GSM’e eklenen HSCSD, GPRS ve EDGE gibi teknoloijilere verilen genel ad.

GSM-R – GSM-Railway dünya çapında demiryolu ağlarında kullanılmak üzere geliştirilmiş, tren personeli ve kontrol sistemleri arasındaki iletişimden sorumlu mobil radyo ağı.

GUI (Graphical User Interface) : Grafik Kullanıcı Arayüzü. Bugünün önde gelen işletim sistemlerinin kullanıcılara sundukları arayüz.
Hacker : Aslında akıllı programcı anlamına gelen bir terim, ancak günümüzde Internet üzerinden bilgisayar sistemlerini çökertmeye çalışan kötü niyetli programcılar için kullanılıyor.

Handshake/handshaking : El sıkışma, anlaşma. Telefon iletişiminde iki modem, bağlantı sırasında hangi protokolün kullanacağı konusunda bilgi alışverişinde bulunur ve anlaşırlar.

Handover – Bir hücresel ağ içinde bir hücreden diğer hücreye geçiş. Telefon kullanımdayken bir hücreden diğerine geçiş sırasında bağlantı yeni hücreye devredilir.

Hava Arayüzü – Mobil iletişimde ‘hava arayüzü’ baz istasyonu ile mobil cihaz arasındaki radyo transmisyonunun spesifikasyonuna verilen ad olarak nitelenir. Frekans kullanımı, bant genişliği ve kodlama metodlarını belirler.

High Speed Serial Interface (HSSI) : Yüksek Hızlı Seri Arabirim. Kısa mesafeli iletişim arabirimi. Çoğunlukla yerel veya geniş alan ağlarında yönlendirme ve anahtarlama cihazlarının birbirine bağlanması için kullanılır.

HLR – Home Location Register – Ev Konumu Kaydı. Mobil telefon ağlarında kullanıcı verilerinin sakladığı yer. Kullanıcının tercih ettiği servisler ve konumu ile ilgili bilgi içerir.

Home network : Ev içinde iki veya daha fazla bilgisayarın yerel alan ağı biçiminde birbirine bağlanmasıdır. Evde birden fazla bilgisayar varsa, bu şekilde dosyalar, programlar, yazıcılar, diğer çevre birimleri ve Internet erişimi paylaşılabilir.

Hot swap : Bilgisayar çalışmaya devam ederken, sabit disk, CD-ROM sürücü, güç kaynağı veya bir bilgisayar parçasının değiştirilebilmesi.

HSCSD – High Speed Circuit Switched Data – Yüksek Hızlı Devre Switch’li Veri. Bir GSM ağında devre-switch’li verinin yüksek hızlı iletimini sağlayan bir transmisyon metodu. Özel terminaller gerektiren HSCSD, 14,400 bit/saniye hızla çalışan iki GSM kanalının toplam 28,800 bit/saniye hızda
çalışmasını sağlayabilir.

HSDPA – High Speed Downlink Packet Access- Yüksek Hızlı Downlink Paket Erişimi. UMTS’nin 3GPP tarafından halen geliştirilmekte olan üçüncü jenerasyon downlink teknolojisi yani 4. kuşak cep teknolojisi.

Hücre – Cell – Modern cep telefonu ağlarının tamamı hücresel bir yapıya sahiptir. Her hücrenin ortasında bir baz istasyonu yer alır.

IEEE – Institute of Electrical and Electronical Engineers – Teknoloji standardizasyonu konusunda ABD’de faaliyet gösteren bir mühendisler örgütü.

Imaging : Görüntüleme. Görüntülerin alınması, saklanması, yönetilmesi ve gösterilmesi.

IMT-2000 – International Mobile Telephone Standart 2000. Üçüncü jenerasyon için iletim metodlarının dahil olduğu standartlar bütünü.

IN – Intelligent Network – Akıllı Ağ. Kullanıcısının konumunu anlayıp reaksiyon gösterebilen iletişim ağlarına verilen genel ad.

Internet : Dünyadaki bilgisayarların birbirine bağlanmasını sağlayan, bilgisayarlar, router'lar ve kablo bağlantılarından oluşan global ağ.

Interoperability : Farklı üreticiler tarafından üretilmiş ekipmanların, bir ağ üzerinde birbiri ile başarılı bir şekilde iletişim kurabilmesi.

IP – Internet Protocol – İnternet Protokolü. İnternet üzerinde veri transferi yapılmasını sağlayan protokol. Paket bazlı bir veri iletim yolu olan IP’de her bir paket İnternet üzerinde farklı yollar izleyebilir. İnternet’e bağlı her terminalin kendisine özel bir IP adresi bulunmak zorundadır.

ISDN – Integrated Services Digital Network – Entegre Servisler Dijital Ağı. Sabit bir ağ üzerinde kullanılabilen bir dijital iletişim ağı. Telefon, faks ve İnternet erişimi gibi değişik amaçlarla kullanılabilir.

ISO (International Organization for Standardization) : 1946'da kurulmuş, standartların oluşturulması için çalışan kurum. ISO, popüler bir ağ referans modeli olan OSI referans modelini geliştirdi.

ISP – Internet Service Provider – İnternet Servis Sağlayıcı.

ITU – International Telecommunications Union – Uluslararası Telekomünikasyon Birliği. Cenevre’de kabul edilen iletişim standartlarının dünya çapında uygulanabilmesi için çalışan kuruluş. ETSI gibi diğer kuruluşlarla koordine biçimde çalışır.

IrDA – Infra-red Data Association (IrDA) – Kızılötesi ışık üzerinden çalışan kablosuz bir ağ konsepti. Cep telefonları, PDA’ler ve dizüstü sistemlerde kullanılıyor.


Java: Bir programlama dili ve bu dilin çalıştığı platform.

J2ME - Java 2 Micro Edition: Bir sunucudaki veya aygıttaki bilgiye yer ve zamana bağlı kalmadan ulaşmayı sağlayan bir bilgi işlem platformu.

Mainframe : Ana bilgisayar. IBM gibi şirketler tarafından üretilen büyük ölçekli bilgisayarlar için kullanılır.

Mavidiş - Farklı cihazların kısa mesafeler içinde bir ağ oluşturmasına imkan veren kablosuz radyo teknolojisi. Taşınabilir kablosuz cihazlar arasında kolay veri iletimi sağlayan Mavidiş teknolojisi, yaklaşık 10 metrelik bir menzile sahip. Mavidiş donanımına sahip cep telefonları, PDA’ler ve PC’ler piyasada hızla yaygınlaşıyor.

Microcode : Mikro kod. Makine komutları ve bir bilgisayarın temel işlemleri arasındaki iletim katmanı. ROM'da saklanır.

MIDP: Mobile Information Devices Profile - Cep telefonları üzerindeki Java uygulamalarının çalışmasına izin veren bileşen


MMS – Multimedia Messaging Service - Çokluortam Mesaj Servisi. GSM’de bulunan SMS servisinin ses ve resimlerle desteklenerek geliştirilmiş hali.

Modem (modulator-demodulator) : Bir bilgisayardan başka bir bilgisayar veya sayısal cihaza gidecek olan sayısal işaretleri telefon kablosundan gidecek şekilde analog işaret haline getiren, gelen analog işaretleri de sayısal işarete çeviren cihaz.

MP3 (MPEG-1 Audio Layer-3) : Orijinal ses kalitesini koruyarak, bir ses dizisini küçük bir dosyaya sıkıştırmak için geliştirilen standart bir teknoloji ve format.


MS – Mobile Station – Mobil İstasyon. Cep telefonunun kendisi. Mobil ekipman olarak da adlandırılır.

Multiaccess network : Ço erişimli ağ. Birden fazla cihazın aynı anda bağlanmasına ve iletişim kurmasına izin veren ağ.

Multimedia : Metin, ses ve video'nun birleşimi için kullanılır.

Mux : Çoklayıcı (multiplexing) cihazı. Tek bir hat üzerinden birden fazla işaretin iletilmesini sağlar.

NAMPS – Birinci kuşak AMPS sisteminin ABD’de kullanılan darbant versiyonu.

Narrowband – Bakınız Darbant.

NetWare : Novell tarafından geliştirilmiş, yaygın olarak kullanılan dağıtık ağ işletim sistemi.

Network Interface Card (NIC) : Ağ arabirim kartı. Ağa bağlanması için bilgisayara takılan bir kart.

Network number : Ağ sayısı. Bilgisayarın ait olduğu ağı tanımlayan IP adresinin bir parçası.

Network Operating System (NOS) : Ağ işletim sistemi. Ağa bağlı iş istasyonlarını, PC'leri ve diğer cihazları desteklemek üzere tasarlanmış işletim sistemi. Bir ağ işletim sistemi, yazıcı paylaşımını, ortak dosya sisteminin ve veritabanının paylaşımını, uygulama paylaşımını, bir ağ isim dizinini yönetme özelliğini ve güvenliğini sağlar.

Network File System (NFS) : Ağ dosya sistemi. Bir kullanıcının uzaktaki bir bilgisayarda, kendi bilgisayarındaymışcasına dosyaları kullanması, kaydetmesi ve yenilemesini sağalayan bir istemci/sunucu (client/server) programıdır. Kullanıcının bilgisayarının bir NFS istemcisi, diğer taraftaki bilgisayarında bir NFS sunucusu olması gerekir. Sun Microsystems tarafından geliştirilen NFS, bir dosya sunucu standardı olarak tasarlandı.

NMT – Nordic Mobile Telephone. İskandinav birinci kuşak standartı. 1981’den itibaren Avusturya, İspanya, Hollanda, Belçika Fransa, İzlanda, Macaristan ve Türkiye’de de uygulandı.

Noise : Gürültü. İşaretin ve verinin kalitesini düşüren, istenmeyen elektriksel veya elektromanyetik enerji. Sayısal veya analog sistemlerde oluşur, her tip dosya ve iletişimi etkiler.

NS – Network Subsystem- Ağ altsistemi. Cep telefonlarıyla sabit telefonlar arasındaki bağlatıyı sağlayan switch. Kayıt, kimlik belirleme, yönlendirme ve handover gibi işlemlerden sorumludur.

NTACS – TACS’ın darbant versiyonu.

NTT – Nippon Telegraph & Telephone Co.- Asya’da geçerli olan analog mobil telefon sistemi. Aynı adı taşıyan kuruluşun belirlediği 800MHz ve 1500MHz frekanslarında çalışır.
Paket Geçişli – Paket Switched. Devre geçişli bağlantının aksine kullanıcılara tüm iletişim kanalının tahsis edilmediği bağlantı türü. Verinin transfer için paketlenerek gönderiminin ardından kanalın başka bir kullanıcı için elverişli hale gelmesi esasına dayanır.

Pager : Kısa mesajları alan ve genellikle sürekli yer değiştiren, hemen telefonla cevap vermesi gerekmeyen kişiler tarafından kullanılan çağrı cihazı.

Parity : Eşitlik. Verinin, bir diskte bir yerden başka bir yere taşınması veya bilgisayarlar arasında iletilmesi sırasında kayba uğrayıp uğramadığını kontrol etme tekniği.

Payload : Yük. Bir hücrenin, çatının veya paketin, üst katman bilgisini içeren kısmı.

PBX (Private Branch Exchange) : Abone sistemine dayanan sayısal veya analog telefon santralı, özel veya herkese açık telefon ağlarını birbirine bağlamak için kullanılır.

PCS – Personal Communications Services – Kişisel İletişim Servisleri. ABD’de kullanılan 1900MHz bandında çalışan telefon servisleri için yapılan tanımlama.

PDA – Personal Digital Assistant – Kişisel Dijital Asistan. Avuçiçi bilgisayar. Küçük, kompact bir yapıda, dokunmaya hassas bir ekrana sahip, klavyesiz bir sistem. Veri girişi için özel bir kalem kullanılıyor.

PDC – Personal Digital Cellular – Kişisel Dijital Hücresel. Japonya’da 800MHz ve 1500MHz frekanslarında çalışan dijital mobil telefon sistemine verilen ad.

Peer-to-peer computing : Bir uygulamanın hem istemci hem de sunucu kısmını çalıştıran ağ cihazlarının oluşturduğu yapı. Aynı zamanda, farklı iki ağ cihazında, aynı OSI referans modeli katmanı arasındaki iletişimi tanımlar.

Petabyte : Bellek veya depolama cihazları için kullanılan ölçü birimi. Terabyte'ın bin katı.

Pico Hücreleri – Mobil telefon ağlarında kullanılan en küçük radyo hücreleri. Özellikle şehir merkezleri ve fuar alanları gibi kalabalık yerlerde kullanılan Pico hücre sistemi daha büyük hücre yapılarının yerini alarak mobil telefon ağlarının lokal kapasitelerinin artırılmasında önemli rol oynar.

Piracy : Korsan. Bir yazılımı illegal bir şekilde kopyalayan, dağıtan veya kullanan kişi.

Pixel : Piksel. Bir bilgisayar ekranında veya görüntüsünde programlanabilen temel renk birimi. Fiziksel değil mantıksal bir birimdir. Bir piksel'in boyutu, ekranın ayarladığınız çözünürlüğüne bağlıdır.

PLMN – Public Land Mobile Network – Kamu Alanında Mobil Ağ. GSM ve DCS gibi kamuya açık ağların Avrupa’daki tanımı.

Plug-and-play (PnP) : Tak çalıştır. Bilgisayara bir cihaz taktığınızda, bilgisayarın o cihazı otomatik olarak tanımasını sağlayan standart.

PPP (point-to-point protokol) : Seri bir arabirim kullanan iki bilgisayar arasındaki iletişim protokolu. Örneğin kişisel bir bilgisayarın bir telefon hattı ile sunucuya bağlanması sırasında kullanılır.

Protocol converter : Protokol dönüştürücü. Bir cihazın veri iletişim kodunu diğer cihazınkine dönüştürerek, farklı veri formatlarına sahip cihazların iletişimini sağlar.

Proxy server : Proxy sunucu. Internet kullanan bir kurumda, iş istasyonu kullanıcıları ile Internet arasında aracılık yapan sunucu. Böylece güvenlik sağlanır ve yönetim kontrolü elde tutulur.

PSTN (Public Switched Telephone Network) : Dünyadaki çeşitli telefon ağlarını ve servislerini gösterir.

Public domain software : Herkesin kullanımına açık yazılım. Yazarı herkesin kullanmasını istediğinden, telif hakkı sorunu olmayan program.

RF (Radio frequency) : Telsiz frekansı. Telsiz iletişimine uygun frekansları gösterir. Kablolu TV ve yayın ağları RF teknolojisini kullanırlar.

Rapid application development (RAD) : Hızlı uygulama geliştirme. Daha hızlı ve daha kaliteli uygulama geliştirilmesini sağlayan ürünleri anlatan kavram.

Raster image processor (RIP) : Vektör ifadeleri şeklinde tanımlanmış görüntüyü oluşturan donanım veya donanım/yazılım kombinasyonu. Örneğin lazer yazıcılar, vektör formunda gelen görüntüyü basılı hale getirmek için RIP'leri kullanırlar.

Real time operating system (RTOS) : Gerçek zamanlı işletim sistemi. Belirli bir zaman sınırı içinde belirli özellikleri garanti eden işletim sistemi.

Redundancy : Yedek. Bir ağda, cihazların, servislerin veya bağlantıların çift olma durumu. Bunlardan biri devre dışı kaldığında yedeği aynı işi yapmaya devam eder.

Replication : Kopyalama. Bir şeyin kopyasını çıkarma işlemi. Internet'te, tümüyle kopyalanarak ayna site denen başka bir siteye yerleştirilmiş Web sitesi. Lotus Notes gibi groupware ürünleri kullanılarak kopyalama, bir sunucudan diğerine periyodik olarak yapılır.

Resolution : Çözünürlük. Bir monitörün içerdiği piksel sayısı. Bir görüntünün keskinliği, ekranın çözünürlüğüne bağlıdır.

RTT – Radio Transmission Technology – Radyo Transmisyon Teknolojisi. Tüm iletim teknolojilerini kapsayan genel terim.


Roaming – Bakınız Dolaşım.

ROM (read only memory) : Sadece okunabilen bellek. Geçici olmayan bellek. İşlemci tarafından okunabilir, ancak üzerine yazılamaz.

Router : Birden fazla ağı birbirine bağlayan cihaz; ağlar arasında paketleri akıllı bir şekilde yönlendirir.

Satellite communication : Uydu iletişimi. Dünya üzerindeki çeşitli istasyonlar arasında veri iletişimi sağlamak için dünya yörüngesindeki uyduların kullanılması.
Scanner : Tarayıcı. Basılı dokümanlardaki resimleri, bilgisayarda işleyebilmek ve ekranda gösterebilmek amacıyla tarayan cihaz.

Session : Oturum. İki veya daha fazla ağ noktası arasındaki iletişim işlemleri.

Set-top box : TV cihazının Internet'te kullanılması ve sayısal TV yayınlarını alabilmesini sağlayan cihaz.

SIM – Subscriber Identity Module – Abone Kimlik Modülü. Cep telefonlarında kimlik belirleme çipini taşıyan kart. Abonenin telefon numarası, ağda kimlik belirleme için şifreli bir algoritma, PIN ve abonenin telefon defterini içerir. Üçüncü jenerasyon UMTS ağlarda yerini USIM adlı yeni bir teknolojiye bırakacak.

Signaling : İşaretleşme. İletişim amacıyla fiziksel bir ortamdan bir iletişim işareti gönderme işlemi.

Signaling packet : İşaretleşme paketi. Başka bir cihazla iletişim kurmak isteyen ATM ağına bağlı bir cihazın gönderdiği paket.

Simple Messaging – Basit Mesaj. UMTS ağlarda bugünün SMS servisinin yerini alacak teknoloji. Mesajlar paket bazlı bir metodla 14,400 b/s hızında iletilebilir.

Simplex : Alıcı ve verici istasyon arasında, sadece tek yönlü iletişim yapabilme özelliği.

Smart card : Üzerinde gömülü olarak veri yüklü bir mikroyonga bulunan, kredi kartı boyutlarında plastik kart. Periyodik olarak doldurulabilen kart, telefon görüşmelerinde, para ödemelerinde ve benzeri uygulamalarda kullanılıyor.

SMS – Short Message Service – Kısa Mesaj Servisi. GSM ağı içinde mesaj servisi. 160 karakter uzunluğunda mesajlar cep telefonları arasında alınıp, gönderilebilir.

SNA (Systems Network Architecture) : IBM tarafından 1970'lerde geliştirilen, büyük, karmaşık ve zengin özellikleri bulunan bir ağ mimarisi.

SSL (Secure Sockets Layer) : Ağ üzerindeki mesaj iletişiminin güvenliğinin yönetimi için Netscape tarafından oluşturulmuş bir program katmanı.

Stackable hub : İstiflenebilir hub. Genişleyebilen bir yığın şeklinde üst üste dizilebilmek ve birbirine bağlanabilmek için tasarlanmış hub'lar.

Streaming – Bakınızı Eşzamanlı.

Streaming media : Internet üzerinden videonun sıkıştırılarak gönderilmesini ve ulaştığı noktada kullanıcılar tarafından seyredilmesini sağlayan ortam.

Synchronous transmission : Senkron iletişim. Çok dakik bir şekilde iletilen sayısal işaretleri belirtir.

T1 : Servis sağlayıcıları Internet'e bağlamakta kullanılan T1 hattının hızı 1.544 Mbps'dır.

T3 : Internet servis sağlayıcılar tarafından kullanılan T3 hattının hızı 44.736 Mbps'dır.

TCP (Transmission Control Protocol) : Internet üzerinde bilgisayarlar arasında mesaj birimleri biçiminde veri göndermek için, Internet Protokolu (IP) ile birlikte kullanılan bir protokol.

TACS – Total Access Commnucation System – Komple Erişim İletişim Sistemi. Avrupa frekans regülasyonlarına uymak için geliştirilen İlk kuşak standart. AMPS sisteminin bir varyantı olarak görülen bu sistem halen bazı Avrupa ve Asya ülkerinde kullanımda.

TD-SCDMA – Time Division Synchronous Code Division Multiple Access – Zaman ve Kod Bölümlü Senkronize Çoklu Erişim. UMTS için Siemens ve Çin İletişim Teknolojileri Akademisi tarafından ortaklaşa geliştirilen özel iletim metodu.

TDD – Time Division Duplex – Zaman Bölümlü Duplex. Bir radyo kanalının tek bir frekans bandı kullanımdayken bölümüne dayalanan bir duplex’leme teknolojisi. TDMA ve W-CDMA’nın bir bileşimini kullanır.

TDMA – Time Division Multiple Access – Zaman Bölümü Çoklu Erişim. Bir radyo kanalının birden fazla kullanıcı tarafından kullanımına imkan veren iletim modu. GSM ağlarda yaygın olarak kullanılan bu metod sayesinde tek bir kanal aynı anda 8 abone tarafından kullanılabilir.

Telecommunication : İletişim. Telefon ağları üzerinden yapılan iletişim (genellikle bilgisayarları da kapsar).

Thumbnail : Grafik tasarımcılar ve fotoğrafçılar tarafından büyük bir resmin küçültülmüş haline denir.

Trackball : İz topu. Pek çok taşınabilir bilgisayarda kullanılan bilgisayar imleci kontrol cihazıdır. Aslında mouse'un ters dönmüş halidir.

Trunk : Telefon sistemlerinde, iki santral anahtarlama sistemi arasında birçok veri ve ses kanalı taşıyan bir hat.
UMTS – Universal Mobile Telecommunications System – Evrensel Mobil İletişim Sistemi. Üçüncü kuşakta IMT-2000 ailesinin en çok bilinen ve gelecek vaadeden üyesi. TD-CDMA ve W-CDMA transmisyon metodlarını kullanan UMTS ağlar multimedya uygulamaları ceplere taşıyacak yüksek hızlı veri iletimini sağlayacak.

UMTS Forum – UMTS/IMT-2000’in geliştirilmesine adanmış mobil iletişim endüstrisi organı. Dünya çapında 40’tan fazla ülkeden operatörler, üreticiler, standart belirleyen kuruluşlar ve medya/içerik sağlayıcılardan oluşan bu birlik kar amacı gütmeden UMTS’nin kurulumu ve geliştirilmesi için çalışır.

UNIX : Interaktif zaman paylaşımlı bir sistem olarak 1969'da Bell laboratuvarlarında geliştirilmiş bir işletim sistemi.

Uplink : Uydu iletişiminde downlink, uydudan yer istasyonuna veya alıcıya yapılan bağlantıdır. Uplink ise yer istasyonundan uyduya yapılan bağlantıdır.

Uploading : Bir sistemden diğerine, çoğunlukla da büyük bir sisteme yapılan dosya transferi.

UPS (uninterruptible power supply) : Kesintisiz Güç Kaynağı - KGK. Elektrik enerjisi kesildiğinde sisteminizin en azından kısa bir süre de olsa çalışmasını sağlayan cihaz. Ayrıca sisteminizi güç dalgalanmalarına karşı da korur.

USIM – Universal Subscriber Identity Module – Evrensel Abone Kimlik Modülü – SIM’in UMTS ağlarda kullanılacak geliştirilmiş versiyonu.

UTRAN – UMTS Terrestrial Radio Access Network – UMTS Dünya Radyo Erişim Ağı. UMTS ağlarda kullanılan radyo teknolojisi.

Uplink – Kullanıcıdan bağlı olduğu ağ veya servis sağlayıcıya dönük veri transferine verilen ad (Tersi Downlink).
V.35 : Bir ağ erişim cihazı ile bir paket ağı arasındaki iletişim için kullanılan senkron, fiziksel katman protokolunu tanımlayan ITU-T standardı. V.35 daha çok Avrupa ve ABD'de kullanılır, 48 Kbps hız sağlar.

Veri Oranı – Transmisyon hızı veya saniyedeki bit aktarım hızının diğer adı.

Virtual Private Network (VPN) : Sanal özel ağ. Herkese açık olan iletişim altyapısını kullanan özel bir veri ağıdır. Tünel protokolu ve çeşitli güvenlik prosedürleri ile izinsiz girişlere karşı korunur.

VLAN (Virtual LAN) : Sanal yerel ağ. Birçok farklı ağ bölümüne dağılmış olan, ancak aynı kabloya bağlıymışlar gibi birbiri ile iletişim kurmaları sağlanan, bir veya birkaç yerel ağ üzerindeki cihazlar grubu.

VMS – Video Messaging Service – Video Mesaj Servisi. GSM ağlarında SMS’in video iletimine imkan verecek şekilde geliştirilmiş hali.

VoIP – Voice over IP – IP üzerinden Ses. IP ağları üzeriden ses iletimini tanımlayan terim. VoIP ses ve verinin aynı ağ altyapısı üzerinden iletimine imkan verir.

WAP – Wireless Application Protocol – Kablosuz Uygulama Protokolü. Mobil cihazlardan İnternet erişimi sağlayan teknoloji. HTML dilini mobil cihazlarda kullanıma uygun WML diline çeviren WAP geçiş noktalarına mobil cihazlardan erişime dayanır. Mobil cihazlarda İnternet içeriğini çevirip, gösterecek bir tarayıcıya ihtiyaç duyulur.

W-CDMA – Wideband Code Division Multiple Access – Genişbant Kod Bölümlü Çoklu Erişim. CDMA metodunun yüksek iletim bantgenişlikleriyle geliştirilmiş versiyonu. Özellikle Avrupa’da GSM’den UMTS’ye geçişte kullanılmaktadır.

W-LAN – Wireless Local Area Network – Kablosuz Yerel Ağ. Mikrodalga veya kızılötesi sayesinde kablosuz çalışan yerel ağ.

W3C – World Wide Web Consortium – İnternet’te teknik standartlar ve yönetim konusunda yetkili organ.

World Wide Web (WWW) : Bir browser gibi istemci uygulamaları kullanılarak bağlanılan ve çeşitli servisler sunan, Internet sunucularının oluşturduğu büyük ağ.

WYSIWYG (what you see is what you get) : Ne görürsen onu alırsın. Yazılım geliştiricinin bir arabirim veya doküman oluştururken sonucunu bire bir görmesini sağlayan editor programı.

paylaşımın ıcın sagol dewam

---

Burak