| Hava Kirliliğinin Sağlık Üzerine Etkileri Hava, yeryüzünü çevreleyen ve atmosferi oluşturan gazların bir karışımıdır. Saf hava, hacimce %21 oksijen, %78 azot, eser miktarda karbon dioksit ve su buharı içerir.
Soluduğumuz hava saf değildir. Hava, doğal kaynaklar veya insan aktiviteleri ile atmosfere bırakılan kimyasal ve biyolojik binlerce maddelerle kirlenir. Bu kirleticiler atmosferde başka kirleticiler üretmek üzere reaksiyona girebilir. Havayı kirleten maddelere kirletici denir. Bunlar, partikül madde (PM), ozon, kükürt dioksit, karbon monoksit, azot oksitler, uçucu organik bileşikler, sülfür, sülfat ve nitrattır.
Şehir içi bölgelerde hava kirletici kaynaklarını;
1. Isınma ve sanayide kullanılan yakıtlar,
2. Sanayi tesisleri,
3. Ulaşımdaki motorlu taşıtlar,
4. Diğerleri (çöp depolama alanları, kanalizasyon, arıtma tesisleri v.b.),
diye sınıflandırmak mümkündür.
Isınma kaynaklı kirleticiler, ısınmada kullanılan yakıtın ve yakma sisteminin türüne bağlı olarak değişmektedir. Kükürt oksit bileşikleri katı, sıvı ve gaz yakıtta bulunan kükürt bileşiklerinin yanması sonucu meydana gelir. Ülkemizde çıkarılmakta olan kömürlerde kükürt içeriği genellikle %1’in üzerindedir. Kömürdeki kükürt, yanma esnasında önemli oranda (yaklaşık %90-99) kükürt dioksite (SO2 gazı) ve az bir oranda da (yaklaşık %1-10) kükürt trioksite (SO3 gazı) dönüşmektedir. Oluşan SO3 gazı yüzdesi çok düşük olduğu için toplam kükürt oksitler, genelde kükürt dioksit olarak ifade edilmektedir. Bacadan atılan kükürt oksit miktarı yakıt içinde bulunan kükürt miktarına bağlı olarak değişmektedir. Kükürt dioksit doğal olarak havada 5 µm/m3 konsantrasyonundan daha düşük miktarlarda bulunabilir.
Yanma esnasında oluşan kükürt oksitler, ülkemizde özellikle büyük şehirlerde, son yıllara kadar yaşanmış olan genel hava kirliliği probleminin de temelini oluşturmaktaydı. Fakat son yıllarda yapılan düzenlemelerle, özellikle ülkemizde çıkarılmakta olan kömürlerin çeşitli proseslerle iyileştirilmesi sonucu, kükürt içeriği %1.5 veya daha aşağı seviyelere çekilmiştir. Çoğu ithal kömürlerdeki kükürt içeriği ise zaten %0.9’in altında bulunmakta veya kükürt içeriği %0.9’in altında olan kömürlerin ithalatına izin verilmektedir.
|