Forum | GYKFRM.CoM

MS-DOS'ta KOMUTLAR VE HATA MESAJLARI

MS-DOS: Microsoft - Disk Opertaion System kelimelerinin baş harflerinden oluşmuştur. Mikrobilgisayarların görevini yerine getirmesini sağlayan işletim programıdır.
Aklımıza program deyince ilk gelen Fortrant,Pascal,Excel,Word,Basıc gibi yüksek düzeyli programların çalışması için Microsoft firmasının üretmiş olduğu COMMAND.COM dosyalarıyla birlikte çalışan bilgisayar ilk açıldığında BİP sesiyle açılarak IO.SYS,BIOS.SYS,HIMEM.SYS dosyaları ile birlikte çalışan ve C sürücüsü karşımıza çıktığında bilgisayarın işleme hazır olduğunu gösterir.

HARDDISK : Üzerine kayıt yapılabilen ve silinen birden fazla disklerin tek bir disk üzerine toplanmasına ve bu disk üzerinden bilgileri saklamak ve silmek için kullanılan bir tür aygıttır.Bunlar kendi arasnda; [C:>,D:>,E:> ] şeklinde isim alırlar.

DİSKDRİVER : Girilen bilgileri belli başlı küçük çaplara ayırt ederek bu ayırt ettiği çaplar üzerinde hem kayıt işlemi yapılabilen hem de kayıt iptali yapabilen hem de kayıt iptali yapabilen bir tür aygıttır.Bunlar çaplarına göre 4'e ayrılırlar.
1.360'lık sürücüler : 360 bin harf alır.
2.720'lik sürücüler : 720 bin harf alır.
3.1.44'lük sürücüler : 1 milyon 144 bin harf alır.
4.CD-ROM sürücüleri : 650 milyon harf alır.

MS-DOS Komutları

Komutlar İkiye Ayrılır ve komut isminin büyük veya küçük yazılması hiçbir şey değiştirmemektedir,büyük yada küçük yazmak aynı komuta karşılık gelmektedir.

İç Komutlar : COMMAND.COM dosyası içinde bulunan temel komutlardır ve çalıştırılması ile belleğe yüklenerek çalıştırılan komutlardır.Örnek : Ver,Dir,vs.

Dış Komutlar : Çalıştırılabilmesi için disk veya disket içinde dosya halinde bulunması zorunlu olan komutlardır.Örnek : Xcopy,format,vs.

a) İç Komutlar

DOS’ ta çalıştırılan komutun,çalışması için herhangi bir dosyaya ihtiyaç duymadan çalışan komutlara iç komutlar denir (Bilgisayarın açılışında kullanılan Command.com dosyasının içinde bulunan komutlardır).Çalışması için program dosyasının varlığına ihtiyaç duyulan komutlara Dış Komutlar denir.Dış komutları çalıştırabilmek için,o komutun programlama dosyasına ihtiyaç vardır.Örneğin format komutunu kullanabilmek için DOS’ da Format.com programının bulunması gerekir.Önemli İç Komutları,aşağıda inceledik.Bunlar ;

CLS komutu: Ekranı temizler.
Örnek: C:> CLS

DIR komutu: Disk veya disket üzerindeki dosyaları görüntüler.
Örnek: C:> DIR
DIR Parametreleri :
/P : (Dosyaları sayfa sayfa listeler) C:> DIR/P
/W: (Dosyaları yan yana listeler) C:> DIR/W
/A: (Gizli dosyaları listeler) C:> DIR/A
JOKER KARAKTERLER (? ,*)
* : Bilinmeyen bir isim veya uzantının yerine kullanılan joker karakterlerdir.
Örnek: C:> DIR *.EXE (Dosya Adı ne olursa olsun,uzantısı EXE olan dosyaları listeler)
C:> DIR LATS.* (Dosya Adı LATS olan,tüm dosyaları listeler)
? : Bilinmeyen bir karakter yerine kullanılan jokerdir.
Örnek: C:> DIR A??S.EXE (İlk harfi A ,4.harfi S olan ,EXE uzantılı dosyaları listeler)

VOL komutu: Disk veya disketin etiketini ve seri numarasını görüntülemeyi sağlar.
Örnek: C:> VOL

VER komutu: MS-DOS’ un versiyonunu görüntülemeyi sağlar.
Örnek: C:> VER

DATE komutu: Bilgisayarın sistem tarihini görüntülemeyi sağlar.
Örnek: CATE [GG-AA-YY] CATE 31-12-2003 Tarihi 31/12/2003 olarak değiştirir.

TIME komutu: Bilgisayarın sistem saatini görüntülemeyi sağlar.
Örnek: C:TIME 1200 Saati 1200 olarak değiştirir.

PROMT komutu: Komut satırı uyarısını değiştirmeyi sağlar.Bulunduğumuz yeri gösterir.
Örnek: C:> PROMPT (sürücüyü ilkel PROMT’ a dönüştürür.)
C> (ilkel PROMT)
PROMPT Parametreleri
$P: Aktif sürücüyü ve dizini görüntüler.
$G: “>” işaretini görüntüler.
$T: Enter’ e basıldığı andaki saati gösterir.
$D: O gün ki tarihi gösterir.
Görüntüsü değiştirilen PROMT’ u eski haline getirmek için;
C:> PROMPT $P$G tanımlaması yazılır.

COPY CON komutu: Dosya oluşturmayı sağlar.Ama artık bunun yerine Word gibi programlar vardır.
Örnek: C:> COPY CON br> Oluşturduğumuz bu dosyayı kaydedip bitirmek için ^Z (Ctrl+Z) tuşlarına basılır.Kayıt yapmadan çıkmak için ^C (Ctrl+C) tuşlarına basılır.

TYPE komutu: Dosya içeriğini görüntülemeyi sağlar.
Örnek: C:> TYPE LATS.TXT
C:> TYPE LATS.TXT | MORE (LATS.TXT dosyasını sayfa sayfa görüntüler)

REN komutu: ( ençok sevdiğim ve en çok kullandığım komuttur )Dosya adının veya uzantısının değiştirilmesini sağlar.
Örnek: C:> REN LATS.TXT ORNEK.DOC (LATS.TXT dosyasının ismini ORNEK.DOC yapar)
A:>REN Rukiye.DAT Altın.DAT : A sürücüsünde bulunan Rukiye.DAT dosyasını Altın.DAT olarak değiştirir.
C:>REN Ahmet.BAT Ali.SYS : A sürücüsünde bulunan Ahmet.BAT dosyasını Ali.SYS olarak değiştirir.
A:>REN deneme2.doc deneme3.doc

MD komutu: Dizin oluşturmayı sağlar.
Örnek: C:> MD LATS (LATS adlı dizin açar)

CD komutu: Dizin değiştirmeyi sağlar.
Örnek: C:> CD LATS (LATS adlı dizine girer)
C:LATS> CD..(LATS adlı dizinden çıkar) (Aktif olan dizinden bir önceki dizine çıkışı sağlar)
C:LATSDENEME> CD (LATS ve DENEME dizinlerinden çıkar) (İç içe girilmiş dizinlerden bir seferde köke (ROOT) çıkmayı sağlar)

RD komutu: Dizinleri silmeyi sağlar,yalnız dizin içinde hiçbir dosya veya altdizin olmamalıdır.Eğer varsa öncelikle altdizinler ve dosyalar silinmelidir.Silinecek dizin içinde hiçbir şey bulunulmaması gerekir.Eğer silinecek dizin içinde dosya veya dizin bulunuluyorsa önce o dizinin bir önündeki dizine çıkılmalı ve sıra ile temizlemelidir.Bu işlemi DELTREE komutu ile dizin içerisine bakmaksızın silebiliriz.
Örnek: C:> RD LATS

COPY komutu: Dosya veya dosyaları belirtilen ortama kopyalamayı sağlar.Kullanım şekli ise nereden nereye şeklindedir.İlk belirtilen yer nerden olduğu ikinci belirtilen yer ise nereye kopyalanacağıdır.Copy komutu,birden çok dosyayı bir seferde kopyalamaz her dosyayı tek tek kopyalar.
Örnek: C:> COPY C:LATS.TXT COS (C Root’ unda bulunan LATS.TXT dosyasını C’ nin altındaki DOS dizinine kopyalar)

DEL komutu: Dosya veya dosyaları silmeyi sağlar
Örnek: C:> DEL LATS.TXT (LATS dosyasını siler)

C:> DEL *.* (Tüm dosyaları siler)

C:> DEL *.EXE (EXE uzantılı dosyaları siler)


b) Dış Komutlar


Bilgisayarda dosyalar halinde bulunması gereken komutlardır.Kullanılacak komuta ait dosyanın çalışılan sürücüdeki disk veya diskette bulunması gerLATSektedir.Aksi taktirde komut ile ilgili çalışma gerçekleştirilemez.
FORMAT komutu: Yeni alınan disk veya disketi biçimlendirir ve kullanılır hale getirir yanı sıra dolu olan bir disk veya diskete uygulandığında içindeki tüm bilgileri siler,disk veya disketteki bozuk olan sektörleri düzeltir (düzelebilecek durumda olanları),virüslü olan disk veya disketteki virüsleri temizlemeyi sağlar (temizlenebilecek durumda olanları).
Örnek: C:> FORMAT A: a disketini biçimler,kullanılır hale getirir.

FORMAT Parametreleri

/s : Disk veya diskete bilgisayarı açmayı sağlayan sistem dosyalarının yüklenmesini sağlar.

Örnek: C:> FORMAT a:/s
/q : Disk veya disketin hızlı bir şekilde Formatlanmasını sağlar.Q parametresi ile Formatlanan disk veya disketin bozuk olan sektörleri düzeltilmez.
Örnek: C:> FORMAT a:/q

/v: : Disk veya diskete Formatlama sırasında isim vermeyi sağlar.Verilecek isim
11 karakteri aşmamalıdır.
Örnek: C:> FORMAT a:/v:ÇALIŞMA
/F: : Formatlanacak DD bir disketin kapasitesini tanımlamayı sağlar.
Örnek: C:> FORMAT A:/F:720

/u : Disketi kurtarılmayacak şekilde Formatlamayı sağlar.
Örnek: C:> FORMAT A:/U

Gerektiğinde birden fazla parametre aynı komut satırında tanımlanabilir.
Örnek: C:> FORMAT A:/S/VERS/F:720/u

UNFORMAT komutu: Yanlışlıkla Formatlanmış bir disk veya disketi eski haline getirmeyi sağlar.U parametresi ile Formatlanmış kayıt ortamı UNFORMAT ile kurtarılamaz.
Örnek: C:> UNFORMAT A:

LABEL komutu: Disk veya disketin ismini değiştirmeyi sağlar.Verilecek isim 11 karakteri aşmamalıdır.
Örnek: C:> LABEL EĞİTİM
DISCOPY komutu: Diskcopy işlemi aynı kapasitedeki 2 disket veya disk arasında gerçekleşir.Kaynak (A) disketteki tüm dosyalar,hedef (B) diskete kopyalanmadan önce hedef disket formatlanır.İşlem bittikten sonra her iki disket içindeki dosyaların aynı olduğu görülür.İşlem sırasında disket isterken karşılaşılan mesajlar;

Source : Kaynak disketi tanımlar.Mesaj görüldüğünde sürücüye kaynak (kopyası alınan) disket takılır.
Target : Hedef disketi tanımlar.Mesaj görüldüğünde sürücüye hedef (alınan kopyayı konacağımız) disket takılır.
Örnek: C:> DISKCOPY A: B:
MEM komutu: Bilgisayarın hafızası (MEMORY) ile ilgili bilgilerin ve bellek bilgilerinin görüntülenmesini sağlar.
Örnek: C:> MEM
ATTRIB komutu: Dosyalra özellik vermeyi veya iptal etmeyi sağlar.Özellikler,(+) işaretinin ardından özelliğin baş harfinin yazılması ile verilir,(-) işaretinin ardından yine özelliğin baş harfinin yazılması ile iptal edilir.Özellikler şunlardır;
Özelliğin Adı Verilmesi İptali

READ ONLY (Okunabilir) +R -R
HIDDEN (Gizli) +H -H
SYSTEM (Sistem) +S -S
ARCHIVE (Arşiv) +A -A
Örnek: C:> ATTRIB (Tüm dosyalardki özellikleri görüntüler)

C:> ATTRIB +H LATS.TXT
C:> ATTRIB -H LATS.TXT
C:> ATTRIB +H,+R LATS.TXT
C:> ATTRIB -H,-R LATS.TXT

TREE komutu: Dizinleri,altdizinleri ve dosyları ağaç yapısında görüntülemeyi sağlar.
/f : Dizin ve altdizin içindeki dosyaları ağaç yapısında görüntüler.
Örnek:C:> TREE (Sadece dizinleri ve altdizinleri ağaç yapısında görüntler)
MOVE komutu: Dosya veya dosyaları belirtilen ortamlara taşımayı sağlar.İşlem bittikten sonra tanımlanan dosyaların kaynak ortamdan silindiği ve hedef ortama aktarıldığı görülür.Copy komutunda olduğu gibi Move komutnda da "NERDEN" ve "NEREYE" sorularına yanıt aranır.
Örnek: C:> MOVE A:LATS.TXT C:SINIF
Diğer bir özelliği de dizinlerin isimlerini değiştirmeyi sağlar.
Örnek: C:> MOVE SINIF DERS

MORE komutu : /P parametresi olmayan komutlar için sayfa sayfa döküm almayı sağlar.
MORE Parametreleri
| : Sayfa sayfa döküm almayı sağlar.
Örnek: C:> TREE | MORE
< : Dosya içersine yazılmış uzun metinlerin sayfa sayfa alınmasını sağlar.
Örnek: C:> MORE < LATS.TXT