Şu sıralar birçok kişinin cildi bronzlaşmış durumda. Ama artık sadece yazın değil solaryum sayesinde kışın da cildimizi bronzlaştırma şansına sahibiz. Peki ama cildimiz niçin koyulaşıyor?
Biliyorsunuz, cildimiz birkaç tabakadan oluşuyor. Bazal tabaka olarak adlandırılan tabakada bölünme yoluyla hep yeni cilt hücreleri gelişiyor. Yine aynı tabaka, melanositlerin de büyüme yeridir. Renk pigmentlerini üreten hücreler olan melanositler, dallanıp budaklanarak diğer cilt hücrelerinin arasına ve çevrelerine yerleşirler.
Güneşlendiğimiz zaman cildimizin hücreleri melanositlerin dallarında üretilen boyar madde melanini alıyorlar. Melanin, duyarlı hücre çekirdeğinin üzerine bir tür başlık gibi yerleşerek, güneşten yansıyan UV-A ışınları ve kandaki oksijenin etkisiyle kızıl kahverengine dönüşmekte.
Yani sizin anlayacağınız cildimizin bronzlaşması, aslında cilt hücrelerinin koruma mekanizmasından başka bir şey değil. Fakat cildimiz durmadan yenilendiği için eski cilt hücreleri yüzeye çıkar. Hücreler en dıştaki nasırlı tabakaya kadar ulaştıklarında kurur, pullanarak dökülürler.
Neden beyaz
İşte bu nedenle de kızılımsı kahverengi melanin ve bronzluk yok olur. Şimdi ister istemez pullanan derinin niçin beyaz olduğunu merak ediyorsunuzdur? Bunun nedeni içlerinde, güneş ışınlarını yansıtarak beyaz görünmelerini sağlayan çok sayıda hava kabarcıklarının bulunmasıdır. Cildin düzenli olarak yağlı ve nemlendirici kremlerle bakılması sayesinde, deriniz daha geç dökülür ve daha uzun süre yanık bir tenle dolaşabilirsiniz.
Ama dikkat! Çok fazla güneş altında kaldığınız zaman cildiniz hassaslaşır ve iyice kızarır. Bu durumda güneş yanığından söz edilir. Güneş yanığı aşırı derecede ışınların etkisinde kalan cildin iltihaplanmasıdır ki bu da cilt hücrelerine zarar verir. Tıp dilinde güneş yanığına bağlı iltihaplanmaya Dermatitis solaris denir ve kızarma, şişme, kabarcık oluşumu ve derinin soyulmasıyla kendisini belli eder. Cildin onarılması için yanık bölgeye daha fazla kan akar, bu nedenle de güneş yanığı olan cilt bölgesi kızarır.
Ciltte meydana gelen zararlar çok büyükse, cilt kendisini onaramaz, cilt hücreleri ölür ve en üst deri tabakası soyulur. Bu durumda güneşlenmeden yaklaşık olarak altı ila sekiz saat sonra ağrı ve kaşıntı meydana gelir. Çok ağır durumlarda cilt su toplar, ateş ve titreme görülür.
Ciltte kızarıklık hep güneşte kalan bölgeyle sınırlı kalır ve güneş yanığı genelde bir ila iki hafta içinde iyileşir. Güneşlenirken cildinizi korumak için mutlaka yüksek koruma faktörlü güneş kremleri kullanmalısınız. Güneş yanığı sık sık tekrarlanırsa, yıllar sonra melanom olarak adlandırılan cilt kanserinin gelişmesine yol açabilir.
